Hatırlıyor musunuz ?

06.02.2023 günü, Türkiye saati ile 04:17'de ve 13:24’te merkez üssü Pazarcık (Kahramanmaraş) ve Elbistan (Kahramanmaraş) olan 7.7 ve 7.6 büyüklüğünde meydana gelen iki deprem sonrası depremzede vatandaşların ihtiyacı üzerine sanatçı Haluk Levent’ in kurmuş olduğu Ahbap Derneği, depremzedelerin barınma ihtiyaçlarını kısa bir sürede karşılamak için Kızılay’dan çadır siparişi verdiğini doğrulamıştı.

Ahbap Derneği’nin yaptığı açıklamada, depremin 10 ili etkilemesi ve yıkımın olağanüstü boyutlara ulaşması nedeniyle Türkiye’deki tüm çadır üreticilerinin mevcut stoklarının vatandaşların ihtiyaçlarını karşılamaya yetmediğini belirtmişti. Açıklamada, o dönemde iletişime geçilen firmalarda deprem bölgesine hemen gönderilebilecek hazır çadır bulunmadığı, en erken teslimatın bir hafta içinde yapılabileceğinin bildirildiği ifade edilmişti. Gazeteci Murat Ağırel’ in iddiasına göre, Kızılay’ın stoklarında 40 bin çadır bulunuyordu. Farklı kaynaklardan temin edilen 14 bin çadırla birlikte toplamda 54 bin çadır AFAD’ a teslim edildi. Ancak aynı dönemde, Kızılay’ın üretim tesisinden Ahbap’ a 46 milyon TL tutarında çadır satışı gerçekleştirildi. Ağırel, vakıf ve dernek statüsündeki kuruluşların da Kızılay’ın mevcut stoklarından faydalandığını, tüm ihtiyaçlarını Kızılay ve AFAD üzerinden karşılarken halktan bağış toplayarak yardım yaptıklarını söylediklerini öne sürdü. Denetim mekanizmasının varlığını sorgulayan Ağırel, deprem bölgesinde hâlâ çadır eksikliği yaşandığını ifade etmişti.

İddiaların üzerine Ahbap : “Kahramanmaraş merkezli ve 10 ili etkileyen büyük deprem sonrası çadır ihtiyacını karşılamak için Derneğimiz ülke çapında üreticilerle temasa geçti ancak mevcut stoklar yetersizdi; en erken teslimat 1 hafta sonraydı. Bu nedenle Kızılay Çadır ve Tekstil A.Ş ile yapılan görüşme sonucunda ellerindeki 2050 çadırın sözleşmesi hemen yapıldı ve ertesi sabah bölgeye sevk edildi: Erzincan’dan 1232 çadır (8 TIR) Adıyaman ve Kahramanmaraş’a, Ankara’dan 918 çadır (8 TIR) ise Hatay’a 10 Şubat’ta yüklenerek aynı gece dağıtıldı.” İfadelerini kullanarak iddiaları doğrulamıştı.

Kızılay Başkanı Kerem Kınık, AHBAP’ın yapmış olduğu açıklamalarını doğrulayarak Kızılay Çadır ve Tekstil’in asgari çadır stokunu garanti etmekle yükümlü olduğunu, kamu ve uluslararası talepleri karşılayıp gelirini Kızılay’a aktardığını belirtmişti; ayrıca AHBAP’ın, afetin ilk günlerinde yurt dışı için üretilmiş 2050 logosuz çadırı maliyetine temin ederek AFAD’ın yönlendirmesiyle depremzedelere ulaştırdığını, bu gelirle yeni çadır üretimi yapıldığını ve bunların da Kızılay aracılığıyla ücretsiz dağıtıldığını ifade etmişti.

Depremin üçüncü gününde Kızılay’ın çadır sattığının ortaya çıkmasıyla gelen tepkiler üzerine Başkan Kerem Kınık bir açıklama yaptı. Kınık, satılan çadırların gelirinin yeni çadır üretimi ve diğer insani yardımlar için kullanıldığını belirtti. Kızılay Çaldır’ın, Kızılay’a bağlı bir iştirak olduğunu ve yıl boyunca kesintisiz üretim yaptığını vurgulayan Kınık, bu birimin TAMP kapsamında asgari çadır stokunu garanti ettiğini, AFAD başta olmak üzere kamu kurumları ve uluslararası kuruluşların taleplerini karşıladığını ifade etmişti. Satışlardan elde edilen gelirlerin Kızılay’a aktarıldığını, bu kaynakla afetler için çadır ve yardım malzemeleri üretilip depolandığını ve ihtiyaç anında ücretsiz dağıtıldığını söylemişti.

Bugün Ne Durumda

Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından Kızılay’ın Ahbap Derneği’ne 2050 çadırı para karşılığı sattığının ortaya çıkması kamuoyunda büyük tepkiyle karşılanmıştı. Kurumun asli görevinden uzaklaştığı yönündeki eleştiriler, çadırların yanı sıra konserve gibi gıda ürünlerinin de satıldığının öğrenilmesiyle daha da büyüdü. Kızılay Başkanı Kerem Kınık, satışın Kızılay Cemiyeti değil, bağlı iştirak şirketleri tarafından yapıldığını savunmuş; ancak bu açıklama kamuoyunu tatmin etmedi.

Kınık’ın sosyal medyada kendi fotoğrafıyla paylaştığı “Yarışmayan bir insanı yenemezsin” mesajı ise tepkileri yatıştırmak yerine daha da arttırdı.

Siyasi partilerden de sert tepkiler geldi : CHP Sözcüsü Faik Öztrak, Kızılay’ın “deprem yaralarını saran” bir kurumdan “fırsatçılık yapan” bir yapıya dönüştü” ifadelerini kullandı.

İYİ Parti lideri Meral Akşener, Kızılay’ın kuruluş amacına aykırı hareket ettiğini belirtmiş; Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce ise çadırların halka parayla satılmasını “vatan hainliği” olarak nitelendirdi.

Türkiye Barolar Birliği (TBB), Kızılay yetkilileri hakkında “güveni kötüye kullanma” suçlamasıyla Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurdu. Ayrıca TBB açıklamasında, afet anında kamu yararına çalışan bir dernek olarak Kızılay’ın elindeki çadırları derhal bölgeye ulaştırması gerektiği, bunu yapmayıp ticari satışa yönelmesinin hem hukuki hem insani sorumluluk doğurduğu vurguladı.

CHP, Kızılay’ın çadır ve gıda satışıyla ilgili iddiaların araştırılması için Meclis’e önerge sundu. Ancak bu önerge, AKP ve MHP’li milletvekillerinin oylarıyla reddedilip, TBMM Genel Kurulu’nda gündeme alınmadı. Bu durum, kamu denetimi ve hesap verebilirlik açısından yeni tartışmaları da beraberinde getirdi.

Kaynakça :

1. İndependent Türkçe. (2023, Şubat 26). Ahbap, Kızılay’ın çadır sattığı iddialarını doğruladı. https://www.indyturk.com/node/613076/haber/ahbap-kızılayın-çadır-sattığı-iddialarını-doğruladı
2. Medyascope. (2023, Şubat 27). Kızılay’ın Ahbap’a çadır satışı: Şu ana kadar neler biliyoruz? https://medyascope.tv/2023/02/27/kizilayin-ahbapa-cadir-satisi-su-ana-kadar-neler-biliyoruz
3. Cumhuriyet. (2023, Şubat 27). Deprem telaşında Kızılay, Ahbap’a çadır sattı. https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/deprem-telasinda-kizilay-ahbapa-cadir-satti-2055423
4. Diken. (2023, Şubat 27). Kızılay’dan “Çadır sattık ama bir sor niye sattık” açıklaması. https://www.diken.com.tr/kizilaydan-cadir-sattik-ama-bir-sor-niye-sattik-aciklamasi
5. NTV. (2023, Şubat 27). Kızılay Başkanı Kınık’tan çadır satışı açıklaması. https://www.ntv.com.tr/turkiye/kizilay-baskani-kiniktan-cadir-satisi-aciklamasi,W-eOIdMmgkupZ4m5Hm3u9w Teyit. (2023). Yardım derneğinden holdinge: Kızılay ve deprem çadırları. https://teyit.org/dosya/yardim-derneginden-holdinge-kizilay-ve-deprem-cadirlari
6. Euronews. (2023, Şubat 26). Ahbap, depremzedeler için Kızılay’dan çadır satın aldığını doğruladı. https://tr.euronews.com/2023/02/26/ahbap-depremzedeler-icin-kizilaydan-cadir-satin-aldigini-dogruladi Diken. (2023, Şubat 28). AKP ve MHP’nin oylarıyla Kızılay’ın çadır satışı araştırılsın önergesine ret. https://www.diken.com.tr/akp-ve-mhpnin-oylariyla-kizilayin-cadir-satisi-arastirilsin-onergesine-ret
7. İndigo Dergisi. (2023, Şubat). *Kızılay’ın çadır satışına tepkiler: Dağıtmak yerine satmayı beklediniz, öyle mi?*https://indigodergisi.com/2023/02/kizilayin-cadir-satisina-tepkiler-dagitmak-yerine-satmayi-beklediniz-oyle-mi